1648 635 تومان 1649 200 تومان 1650 2 / 1 612 تومان 1651 750 تومان 1652 785 تومان 1653 700 تومان 1664 700 تومان 1668 700 تومان 1669 700 تومان 1670 900 تومان 1672 1000 تومان بعدها اين مبلغ طبق توافق طرفين در 1000 تومان متوقف شد كه گاه وصول نمىشد . شايد بتوان به ارقامى در سال 1670 م . ارجاع داد . اگر بپذيريم كه كمپانى انگليس فقط يك پانزدهم حقوق گمركى را دريافت مىكرده ، پس اين بدان معنى است كه مبلغ مذكور ، 15000 تومان بوده و شاه بندرهم رقمى شبيه به اين يعنى 50000 ليره دريافت مىكرده كه هردو رويهمرفته 100000 ليره مىشده است . حقوق گمركى تجارت سال 70 - 1669 م . حدود 29000 تومان معادل 96666 ليره محاسبه شده است . حقوق گمركى ايران در سال 1652 م . ، 118000 ليره بوده است . در سال 1682 م . در لندن عقيده براين بود كه سهم انگليس از گمركات سالانه 12000 هزار تومان ( 40000 ليره ) براى دوره 78 - 1658 م . بوده است . نيكولاس باكريج ( Nicholas Buckeridge ) عامل كمپانى انگليس در سال 1661 م . شنيده كه « وزير گمركخانه [ شاه بندر ] به دوستان او اطلاع داده ( با اين فرض كه او نشنيده و يا از او خبر نگرفته ) كه حقوق گمركى شاه در اين سال بالغ بر 15 و 16 هزار تومان شده . . . [ و ] به سر شاه و شما كلاه‌رفته . چون بايد بيش‌از 20 هزار تومان مىشد . » « 1 » گمركات سال 1674 م . به 24000 تومان مقاطعه داده شده است . ميزان تعرفه گمركى ده درصد ارزش كل بوده است . در سالهاى 1656 م . و 1657 م . رويهمرفته اجناسى به ارزش 444500 ليره از طريق گمركات سورات وارد ايران شده است . در ارزيابى اين ارقام غيرقطعى بايد گفت كه كل ارزش تجارت ايران و هزينه‌اى كه بايد براى تجارت كمپانيهاى انگليس و هلند در نظر گرفته مىشد و معافيت آنها از حق گمركى فىالواقع همان بود كه عرضه مىشد ، گواينكه تجارت خصوصى تجار رسما چيز ديگرى بود ؛ و تخليه بارها در سواحل متروك هم محاسبه نشده است ؛ و نيز رواج « رنگ‌كنى » كه تجارت محلى در كسوت تجارت كمپانى انجام مىشد . در اواسط سده هفدهم ميزان تقريبى كل واردات ايران از بنادر جنوبى حدود 700000 ليره يعنى اندكى كمتر از ميزان وارداتى از حوضه مديترانه و باز تا

--> ( 1 ) - I . O . ، 2894 / 27 / 3 / E ، نيكولاس باكريج ، اصفهان ، به كمپانى هند شرقى ، 19 اوت 1661 م .